Radiolokacja jest działem telekomunikacji (lub, jak kto woli, narzędziem nawigacyjnym) zajmującym się zastosowaniem fal radiowych do lokalizacji, to jest wykrywania i określania współrzędnych i ewentualnych parametrów ruchu obiektów.
Systemy radarowe działają na zasadzie wyliczenia odległości do obiektów przez pomiar czasu, upływającego od wysłania wiązki fal radarowych do powrotu częsci fal, odbitych od obiektu. Azymut obiektu jest określany przez kierunek wysyłania fal.
Powstanie i rozwój radiolokacji jest związane z potrzebami naziemnej kontroli lotów, polegającej na pracy operatora radaru (kontrolera), który, dysponując obrazem sytuacji w powietrzu, udziela przez radio wskazówek nawigacyjnych pilotowi. Tak więc największą uwagę należy poświęcić naziemnym systemom radarowym.
Zasadniczo radary dzielą się na radary pierwotne i wtórne.
Radar pierwotny wykorzystuje energię fal radarowych, odbitych od obiektów znajdujących się w jego zasięgu. Radar wtórny natomiast wykorzystuje urządzenie odzewowe (transponder), umieszczone na pokładzie samolotu. Odpowiedź transpondera jest dodatkowym "echem" samolotu i może zawierać kod umożliwiający identyfikację samolotu i wysokość lotu. W transpondery są wyposażone wszystkie samoloty komunikacyjne.
 | Najczęściej radar pierwotny i radar wtórny są używane są razem, jako jeden system. Ich anteny nadawczo - odbiorcze najczęściej są połączone. W niektórych konstrukcjach anteny osłania się plastykową kopułą. Mogą one wtedy mieć lżejszą konstrukcję, bo nie muszą wytrzymywać naporu wiatru i bezpośredniego działania opadów. |
Sala operacyjna kontroli ruchu lotniczego (kontrola zbliżania Warszawa Okęcie) w 1989 roku. Klasyczne wskaźniki radarowe, panele łączności z rzędami podświetlonych przycisków, monitory pogodowe, podświetlane mapy i obąwiązkowy półmrok - słowem "atmosfera, panie". Pewien gość z zewnątrz wyjąkał po wejściu: "Jezu, czy to naprawdę istnieje?" |  |
 | Kontrola zbliżania w roku 1999. Okrągły ekran wskaźnika został zastąpiony monitorem cyfrowym o rozdzielczości 2500 na 2500 punktów, inne urządzenia także się zmieniły. (fot. autora). |
Jakkolwiek okres dynamicznego postępu w konstrukcji radary mają już za sobą, radiolokacja rozwija się nadal. W zastosowaniach cywilnych poświęca się więcej uwagi tworzeniu zautomatyzowanych systemów kontroli ruchu lotniczego, bazujących na sieciach wymiany danych między poszczególnymi ośrodkami. Celem jest zapewnienie płynnego i bezpiecznego lotu wciąż rosnącej liczbie samolotów: rozkładowych rejsów pasażerskich i towarowych, charterów (lotów wynajętych), dyspozycyjnych i innych. A nie jest tego mało. W polskiej przestrzeni powietrznej, w porównaniu z zachodnią Europą niezbyt zatłoczonej, było w 1997 roku: 105694 przelotów tranzytowych (bez lądowania), 71469 lotów między portami krajowymi i granicą, 20439 przelotów wewnątrz kraju. W samym porcie Warszawa Okęcie było 69512 startów i lądowań. Dane te dotyczą tylko przestrzeni kontrolowanej, czyli korytarzy powietrznych, stref podejścia do portów i rejonów lotnisk, bez całej drobnicy i wojska.
 Powstanie i rozwój radaru | 
|